Na gijzeling geen openstaande boetes meer

Na gijzeling geen openstaande boetes meer

Het CJIB doet er schimmig over. Het Openbaar Ministerie houdt de kaken stijf op elkaar. De Officier van Justitie heeft altijd anders gezegd. De politiek heeft er geen weet van. Maar voor Cel 34 is het inmiddels duidelijk. Na een gijzeling worden openstaande boetes door het CJIB  uit het systeem gehaald.

Gijzeling verkapte vervangende hechtenis

Cel 34 kreeg de tip al een paar maanden geleden. Een ervaringsdeskundige adviseerde mij om na een aantal maanden een overzicht van openstaande boetes bij het CJIB te vragen. Na ongeveer 5 maanden waren de boetes bij de tipgever namelijk plotseling uit de systemen verdwenen. Op de website plaatste ik een oproep. Zijn er meer mensen met dezelfde ervaring? Er kwamen geen nieuwe aanwijzingen binnen. Wel kon ik geen ‘slachtoffers’ vinden die voor één en dezelfde boete vaker dan één keer gegijzeld waren.

In mijn nieuwe overzicht van het CJIB zijn de openstaande boetes inderdaad verdwenen. Dat houdt in dat inderdaad bij gijzeling sprake is van verkapte een vervangende straf.

Waarom zo schimmig?

Het is wel de meest eerlijke manier. Als je in de cel hebt gezeten omdat je de boete niet betalen kon, is het niet meer dan logisch dat een boete hiermee vervallen is. Toch roept het enorm veel vragen op. Waarom doet het CJIB daar zo schimmig over? Waarom vertelt het Openbaar Ministerie niet gewoon hoe het zit? En wat gebeurt er als iemand een boete maanden later alsnog betaalt, terwijl in het systeem geen corresponderende boete nog aanwezig is?

Als u in de gevangenis bent beland omdat u uw boetes niet heeft betaald, verdient het dus de aanbeveling om regelmatig bij het CJIB een overzicht van openstaande zaken te vragen. Dat kan hier. Het lijkt erop dat na een aantal maanden de boetes uit het systeem gehaald worden. Heeft u andere ervaringen? Dan hoor ik het graag!

Ondertussen zal Cel 34 aan de verantwoordelijk staatssecretaris Klaas Dijkhoff vragen hoe dit nou precies zit. Want het is natuurlijk ongewenst om mensen bang te maken voor een nieuwe gijzeling als dat helemaal niet nodig is. En dan druk ik me best heel netjes uit.

Hazelhoff: “Gijzelen broodnodig”






Hazelhoff: “Gijzelen broodnodig middel”

“We zijn ons al langer bewust van het probleem van mensen die gegijzeld worden omdat ze niet kunnen betalen”

Wat De Monitor niet lukte, lukt wel de Telegraaf; een reactie van Officier van Justitie Albert Hazelhoff op de ophef over het gijzelen van gewone burgers die hun boete niet kunnen betalen. De Monitor had aan het Openbaar Ministerie een reactie gevraagd op de uitzending van afgelopen zondag 26 april. Maar het OM wilde wachten op de eerste rechtszaak ‘nieuwe stijl’, waarbij het beter beslagen ten ijs moest komen. Twee dagen later kon het blijkbaar wel, en verscheen een kort interview met de Officier van Justitie in de krant voor het wakkerst deel van Nederland.

Oude wijn in nieuwe zakken

Hazelhoff doet hierin een aantal opvallende uitspraken. Opvallend, omdat hij ondanks de storm van kritiek op het beleid nog steeds het gijzelen van gewone burgers met betalingsonmacht blijft verdedigen. Opvallend ook, omdat de toon lijkt gezet voor een nieuwe strategie. Hazelhoff lijkt te suggereren dat burgers met betalingsonmacht juist nóg meer voor zichzelf op moeten gaan komen.

Iemand die in staat is om zijn auto te laten keuren of een kentekenbewijs aan te vragen, kan ook een boete betalen. Je mag dat toch wel van de burger verwachten.

De kern van de boodschap van Hazelhoff lijkt te zijn dat de ‘nieuwe stijl’ bij verzoeken tot gijzeling aan de Rechtbank vooral een opsomming van de procedure is. Hij zegt hierover:

Het CJIB levert de officier meer informatie over de wanbetaler. Bijvoorbeeld of iemand in de schuldsanering zit, of er een deurwaarderstraject loopt en of iemand überhaupt wel reageert op brieven van instanties. Het CJIB geeft ook aan of een vordering tot gijzeling eerder is afgewezen en waarom.

Kortom: er is niets nieuws aan de zon. Hazelhoff presenteert bij de rechtbank zijn oude wijn in nieuwe zakken. Een onvolledig dossier wordt een opsomming van systematisch denken in de praktijk, terwijl de Rechter juist van die systematiek af lijkt te willen.

Pikant detail van grote waarde is dat de rechtbank bij de “nieuwe stijl” van Hazelhoff waarbij de wanbetaler ook naar de zitting kwam, de Rechter het verzoek tot gijzeling ook direct naar de prullenmand verwees.

Burger in nood

Dat terwijl de rechters juist lijkt te willen weten of het CJIB er alles aan heeft gedaan om de oorzaak van het niet betalen van een boete te achterhalen. Met andere woorden: Is het CJIB in contact getreden met de wanbetaler en is een uitgestoken hand onderdeel van het proces geweest. De rechters zijn zich er namelijk terdege van bewust dat de groep wanbetalers met betalingsonmacht deze uitgestoken hand nodig hebben omdat het systeem voor hen niet te doorgronden is.

Het OM blijft deze bal bij de burgers in betalingsnood zelf leggen. Wat natuurlijk ook past in de lijn die het huidige kabinet op alle beleidsterreinen toepast. De burger moet maar voor zichzelf opkomen, ook als het ziek, oud of geestelijk in war is:

Nu is het zo dat ongeveer een vierde van de mensen naar de rechtbank komt. Het CJIB weet niet alles. Het is belangrijk om zelf uit te leggen waarom je niet betaalt. En om eventueel actuele stukken te overleggen.

Gedrocht

En hieruit blijkt meteen het ongelijk van Hazelhoff’s systeem. De problemen beginnen namelijk niet bij een mogelijke gijzeling die iemand boven het hoofd hangt, maar al veel eerder. Het begint bij de exorbitante verhogingen, waar hij nooit een woord aan vuil maakt. Het begint bij de stroperige systemen in zijn organisatie. Het begint bij de onduidelijke en vaak tegenstrijdige informatievoorziening. En het eindigt in de rechtszaal, waar keer op keer de onrechtvaardigheid aangetoond wordt.

De onrechtvaardigheid van het gedrocht dat Wet Mulder heet.






CJIB en OM maakt u rechteloos



CJIB en OM maakt burger vogelvrij

Terwijl ik vanmiddag aan het nadenken ben een blog te schrijven over het gebrek aan rechtsmiddelen inzake (automatisch) opgelegde boetes, kwam de Nationale Ombudsman met een rapport naar buiten. Uit dit rapport blijkt naar aanleiding van een praktijkvoorbeeld, hoe mede die tekortkoming veel leed veroorzaakt. Het CJIB en het Openbaar Ministerie maakt mij, u, iedereen die een boete ontvangt rechteloos.

Veel mensen komen in de problemen wanneer het CJIB, in opdracht van het Landelijk Parket een boete oplegt vanwege het niet verzekeren of keuren van een voertuig. Een heel groot deel van die mensen is in de veronderstelling dat wanneer een voertuig niet op de openbare weg staat, er geen verzekering in stand hoeft te worden gehouden. De meesten weten niet dat in dat geval het voertuig geschorst moet worden.

Bij meneer Klok gaat het mis. Hij raakt bij een ongeval betrokken, komt in het ziekenhuis en zijn auto is total-loss. De auto wordt weggesleept, met alle persoonlijke spullen van de heer Klok er nog in. Ook zijn kentekenbewijs.

Nadat de heer Klok na enkele weken weer uit het ziekenhuis is, ontvangt hij van het takelbedrijf een rekening van € 5.200 voor sleep- en opstalkosten. Hij is voor deze kosten niet verzekerd en zo’n groot bedrag kan hij niet meteen betalen. Het takelbedrijf wil hem de auto pas teruggeven als hij de rekening heeft voldaan. Het bedrijf is ook niet bereid om de autopapieren aan hem te retourneren.

Dan gaat het takelbedrijf failliet. Meneer Klok heeft nog altijd zijn autopapieren niet terug. Het bedrijf is failliet gegaan voordat hij iets heeft kunnen regelen. Inmiddels ontkent het takelbedrijf zelfs dat het zijn auto in bezit heeft gehad. Dit is echter niet waar, want de heer Klok heeft met eigen ogen gezien dat zijn auto daar geweest is. Zijn papieren lagen alleen niet meer in de auto.

Dan begint gedurende maar liefst 11 jaren (!) het getouwtrek met het CJIB. Meneer Klok krijgt keer op keer hoge boetes voor het niet in stand houden van een autoverzekering én APK voor zijn inmiddels vernietigde auto. Gedurende lange tijd heeft hij deze boetes betaald, nadat hij tevergeefs heeft geprobeerd die aan te vechten. De Ombudsman schrijft:

Hij deed ook bij de rechter zijn verhaal in verband met een door het CJIB gevraagde machtiging tot gijzeling wegens een betalingsachterstand. De rechter kon de zaak niet inhoudelijk beoordelen omdat hij alleen over het wel of niet toestaan van de gijzeling mocht oordelen.

Zo gaat dat in de praktijk. Veel mensen vechten een boete aan, maar krijgen (meestal) een standaardbrief van het CJIB dat hun bezwaar niet toegekend is. Dit is de enige mogelijkheid om iets aan een onterechte boete te doen. Na dit bezwaar is er geen normale rechtsgang meer mogelijk. Tenzij er een advocaat gevonden wordt, die tot aan hoge instanties blijft aanvechten. Alleen is daar wél geld voor nodig. De boete moet gewoon betaald worden en het procederen is duur. Wie denkt dat bij de rechtszetting die wordt aangespannen om te mogen gaan gijzelen, alsnog de mogelijkheid er is om de boete van tafel te krijgen, heeft het mis.

Uiteindelijk haalde de RDW in februari 2014 naar aanleiding van zijn schriftelijk verzoek het kenteken van de heer Klok zijn naam.
Omdat de RDW dit niet met terugwerkende kracht mag doen, volgt voor de heer Klok opnieuw een aankondiging dat hij zal worden gegijzeld.

Uiteindelijk grijpt de Ombudsman met een interventie in en weet het voor elkaar te krijgen dat de situatie van de heer Klok schrijnend genoeg is om de op dat moment openstaande boetes te laten vervallen. De reeds betaalde boetes kunnen niet terugbetaald worden. De heer Klok zit financieel aan de grond.

Het OM vindt dat de boetes terecht zijn opgelegd. Het verhaal vertelt niet of meneer Klok ook in staat was om zijn voertuig te schorsen, nu zijn autopapieren buiten zijn schuld kwijt zijn. Maar er is een heel lijstje van onbehoorlijk beleid:

  1. Het bezwaar zal zonder dat er inhoudelijk goed naar is gekeken afgewezen zijn. Het OM beboet zelfs elf jaar lang zonder inhoudelijk naar de zaak te kijken! Ondanks dat de auto al lang en breid vernietigd was. (Dit is natuurlijk aantoonbaar; de auto is total-loss verklaard.)
  2. De heer Klok zal dwangbevelen van de Officier van Justitie hebben gekregen. Dwangbevelen die waarschijnlijk helemaal niet rechtsgeldig waren.
  3. De heer Klok heeft weinig mogelijkheden de zaak aan de rechter voor te leggen. Er is nergens de mogelijkheid in de Wet vastgelegd dat burgers hun geschil met het OM en/of CJIB door de rechtbank kunnen laten toetsen (!).
  4. In tegenstelling tot het ontbreken van dát recht, kan het OM vice versa de rechtbank wel verzoeken de heer Kok te laten gijzelen. Alleen kan de Rechter zich op dat moment niet uitspreken over de boete zelf. Dat is keurig netjes en strak afgebakend. Daarmee is zelfs op dat laatste moment de Rechter vakkundig buitenspel gezet.
  5. Ondertussen gaat het OM elf jaar lang door met het opleggen van boetes.

U kunt er zomaar van uit  gaan dat meneer Klok jaarlijks in totaal € 2.700 aan boetes opgelegd heeft gekregen. Op het moment dat hij deze niet meer kon betalen, loopt zo’n dergelijk bedrag inclusief verhogingen op tot € 6.760. En dat dus in principe maal 10.

Nogmaals: zonder dat de heer Klok ook maar één mogelijkheid had om zijn recht te halen!

Sanne (15) maakt zich kwaad



Ervaringen van lezers

“Mijn vader en moeder zijn niet rijk. Allebei werken ze hard, maar verdienen niet veel boven het minimum loon. Bij ons thuis is het elke maand weer de eindjes aan elkaar knopen. Mijn zusje is gehandicapt en zit in een rolstoel. Daarom hebben mijn ouders een auto, zodat ze toch naar school gebracht kan worden en naar het ziekenhuis gebracht kan worden. Die auto kost natuurlijk geld, maar als mijn vader of moeder alles met mijn zusje met het Openbaar Vervoer moeten regelen, of de taxibus moeten laten komen, dan kost dat nog veel meer geld. Dit oude autootje is voor hun goedkoper.”

“Gisteren zag ik ook de uitzending van Radar en zag die man van het OM zeggen dat als je een auto kunt betalen, ook de boete kunt betalen. Dat is hartstikke onzin. Ik maak me daar kwaad over. Kijk maar naar mijn ouders, denk ik dan.”

“Het is namelijk zo dat mijn ouders wel eens een bekeuring krijgen. Laatst was het zo dat ze een bekeuring kregen voor het parkeren op een invalidenplaats, terwijl de sticker gewoon op de auto zit! We hebben heel veel problemen gehad om die bekeuring te betalen, anders was de bekeuring zomaar verhoogd met allerlei veel grotere bedragen. Ze krijgen het geld niet eens terug, want de politie zegt gewoon dat de sticker niet op de auto geplakt zat.”

“Wat nou als mijn ouders dat geld niet bij elkaar hadden kunnen krijgen? Dan was de bekeuring ook opgelopen tot wel duizend euro, of nog veel meer. Dan hadden ze het helemaal niet meer kunnen betalen. En het is hun woord tegen dat van de politie. Nou, dan weet je wel wie er wint…”

Ik vind het echt belachelijk dat mensen denken dat het je eigen schuld is als je een boete niet kunt betalen. Omdat je dan ook een auto kunt betalen. Ik zou tegen hen willen zeggen: kom eens bij ons kijken. Dan zie je dat het allemaal heel anders is dan je denkt. Maar ja, dat doen ze natuurlijk niet. Nee, de mensen zijn veel te kortzichtig. En daar ben ik boos over.”

[Sanne, 15 jaar]

CJIB in uitzending Radar (19-01-15)






CJIB in uitzending Radar

Op 19 januari besteedde Radar weer aandacht aan de problemen die heel veel Nederlanders hebben met het CJIB. Gijzelingen zijn aan de orde van de dag. Radar onthulde dat het CJIB in 2014 maar liefst 92.000 maal bij de rechtbank een verzoek tot gijzeling is ingediend voor mensen die hun boetes niet (kunnen) betalen.

De Rijdende Rechter mr. Frank Visser is kwaad. Het werd nog eens in de uitzending benadrukt. Hij wijst erop dat er veel geld omgaat in de boete-business. Ruim 1 miljard euro!

Wouter, die in de uitzending te zien is, heeft net als ik in ‘De Koepel’ (P.I. de Berg in Arnhem) gezeten. Hij heeft de dezelfde ervaring als ik: “Cel 235, de deur ging dicht. En nu?”

Voor Gisele geldt hetzelfde. Ook zij vertelt over de vernederende behandeling die je krijgt wanneer je in de gevangenis aankomt.

Albert Hazelhoff is Officier van Justitie. Hij vertelt in de uitzending dat de Wet Mulder is gemaakt om notoire wanbetalers tot betaling te dwingen. Hij vindt dat dit op een verantwoorde manier gebeurt.

De Wet Mulder is ervan uit gegaan dat mensen heel veel mogelijkheden krijgen om te reageren. In principe heb je het dan over mensen die op geen enkele manier of hebben kunnen betalen, maar ook nergens blijk hebben gegeven om te willen betalen. In dat geval, vinden wij het verantwoord een vordering gijzeling in te zetten.

Dan komt hij met een opmerking die verraad hoe het Openbaar Ministerie werkelijk over deze mensen denkt:

Iemand is wél in staat in een voertuig te rijden die hij waarschijnlijk ook ooit gekocht heeft, door er wél benzine in te stoppen.. dan denk ik: ‘hoe tolerant wil je zijn’.

Ook wijst Hazelhoff op het feit dat het Openbaar Ministerie vindt dat het middel erg effectief is. Een argument dat het CJIB wel vaker gebruikt. In veertig procent van de gevallen bij gijzeling blijkt dat er alsnog betaald wordt. Dat lijkt een heel mooi getal. Maar als je het omdraait, klinkt het schokkend: Zestig procent betaalt niet. Hoe groot is het aantal dat wel wil, maar niet kan?



Iets verderop in de uitzending geeft Officier van Justitie Hazelhoff antwoord op een onbekende vraag. Hij praat sneller en lijkt geïrriteerd:

Ik leg u uit, je kunt een bezwaar, je kunt in beroep, je kunt bij de deurwaarder in verzet, je kunt naar het schrijnende team van het CJIB, bij de vordering kun je bij de Rechter nog laten zien wat je persoonlijke omstandigheden zijn.

Ik zeg u: Officier van Justitie Albert Hazelhoff spiegelt de zaken anders voor dan ze zijn. Dat komt hem blijkbaar goed uit. Ik zal Hazelhoff uitleggen waarom hij niet vertelt hoe het werkelijk zit.

In het filmpje doet hij voorkomen dat een burger die zijn boete niet kan betalen vijf keer de mogelijkheid heeft om er iets aan te doen. Voldoende toegestoken handen, vindt Hazelhoff blijkbaar.

In werkelijkheid zijn het er helemaal geen vijf. Hij noemt bezwaar en beroep als twee verschillende mogelijkheden. Dat is niet waar, je kunt één keer bezwaar indienen. Maar laten we wel zijn, bezwaar dien je in als de boete onterecht opgelegd is. Niet als je de boete niet kunt betalen. Bezwaar heeft niets met een betalingsregeling te maken.

Dan de deurwaarder die Hazelhoff aanhaalt. Ik kan met zekerheid zeggen dat een deurwaarder niet altijd in het traject in beeld komt. De Officier van Justitie heeft die keuze, maar gebruikt die lang niet altijd. Ook hier is dus niet automatisch een mogelijkheid om een betalingsregeling aan te vragen. Wat Hazelhoff zich niet realiseert is dat dit argument juist zijn stelling tegenspreekt. Indien een deurwaarder in beeld komt, en de opdracht van de deurwaarder wordt aan het CJIB teruggegeven, doet hij dit alleen maar als er geen verhaalmogelijkheid is. Er is dus geen geld! En juist op dát moment stapt het CJIB naar de Rechter: “Deze schuldenaar heeft geen geld, we willen hem gijzelen!“.



Ook verwijst Hazelhoff naar het team schrijnende gevallen. Het eerlijke verhaal is dat de duidelijkste informatie die het CJIB communiceert is, dat een betalingsregeling voor verkeersboetes niet mogelijk is. Daarnaast is het team een proef, het gaat om een pilot. En voor oude zaken, voor de bijna honderdduizend mensen die in 2014 voor de Rechter werden gedaagd, geldt dit helemaal niet!

Dan de rechtszaak. Eindelijk een argument dat wél klopt. Eigenlijk is dat de eerste (en tevens laatste!) keer dat er écht iets te doen is aan het voorkomen van een gijzeling: bij de Rechter. De stap om naar de rechtszitting te gaan is helaas voor veel mensen hoog. Ik schreef er eerder over. Maar dat mensen in betalingsnood erheen moeten gaan is duidelijk; het is de enige uitweg uit de problemen met het CJIB. Al is het maar de vraag of de Rechter een betalingsregeling vonnist.

Samenvattend: de betrokken toekomstig wanbetaler komt niet onder de exorbitante verhogingen uit en is bij voorbaat veroordeeld tot een grotere schuld dan nodig en financiële problemen!

Wat verder nog uit het voorgaande te concluderen? De Officier van Justitie stelt de zaken anders voor dan ze zijn. Dit vind ik misleidend en ronduit schandalig. Het sterkt de stelling van Cel 34, dat de Officier van Justitie vervangen moet worden, om tot een cultuuromslag bij het CJIB te kunnen komen.

De Raad van de Rechtspraak wijst in de uitzending ook op de oorzaak van het probleem. De boetes lopen volgens de Raad door de verhogingen veel te snel op. Gijzeling is volgens de Raad niet effectief. Gijzeling lost niets op, het is geen vervangende celstraf. De boete wordt niet betaald, maar blijft gewoon openstaan.

Al met al, de uitzending benadrukt nog maar eens dat de protestmail-actie op Cel 34 voorzien is van goede ideeën over de broodnodige veranderingen. Het wachten is op het antwoord van Staatssecretaris Teeven.