Ombudsman: “Staat stopt mensen onterecht in cel om boete”

Cel 34 strijdt er nu bijna op de kop af een vol jaar voor. Ongeveer 5 dagen geleden was het precies een jaar geleden dat ik van mijn bed gelicht werd en in de gevangenis terecht kwam omdat ik niet in staat was mijn openstaande boetes op tijd te betalen. De Ombudsman oordeelt vandaag hard. “Burgers die hun boete niet kunnen betalen, mogen niet worden gegijzeld. Mensen met financiële problemen, horen niet thuis in de gevangenis”.

De Ombudsman schrijft in zijn rapport dat het dwangmiddel contraproductief werkt. Gezinnen komen door de harde opstelling van het CJIB in nog veel grotere problemen. Vooral de afgelopen jaren ging het mis, zo staat nu zwart op wit. Bij het schrijven van de wet die gijzeling mogelijk maakt was het de bedoeling dat gijzelen alleen in het uiterste geval zou gebeuren. Vorig jaar vroeg het OM echter in 140.000 zaken om gijzeling en in 2013 zelfs 180.000 keer.

Geen onderbouwing

Het bleef niet alleen bij het te gemakkelijk verzoeken om gijzeling, zonder dat naar de achtergronden van het niet betalen van de boete werd gekeken, het OM had ook nog eens niet de zaakjes op orde bij het aanvragen van een gijzeling bij de Rechter. De Rechters weigerden dit jaar zelfs nog verzoeken in behandeling te nemen omdat een goede onderbouwing simpelweg ontbrak.

De ombudsman schrijft ook dat de wetgeving de afgelopen tijd is aangepast om zo efficiënt mogelijk het geld toch binnen te krijgen. Die boetes hebben bovendien steeds grotere gevolgen. Er zijn meer controles, hogere boetes en bij niet-betalen wordt het bedrag liefst drie keer zo hoog.

Zo loopt een boete voor een onverzekerde brommer in een paar maanden op van 330 euro, naar 495 en uiteindelijk 990 euro. Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) bood geen mogelijkheid zo’n boete in termijnen te betalen.

Mensenrechten geschonden

Opvallend is dat de Ombudsman het een schending van de mensenrechten vindt dat burgers in betalingsnood de persoonlijke vrijheid verliezen door in de gevangenis te worden vastgezet. In het rapport zegt de Ombudsman: “Burgers mogen van de overheid eisen dat inperking van het grondrecht op persoonlijke vrijheid door middel van gijzelen enkel plaatsvindt als het doel, het afdwingen van betaling, reëel in zicht is”. De Ombudsman noemt dit de norm. Even verderop oordeelt de Ombudsman hard. Hij schrijft: “Alles overwegend, is de Nationale ombudsman van oordeel dat het OM tot begin 2015 door deze wijze van onderzoek, vorderen en tenuitvoerleggen van de machtiging gijzelen de mensenrechten onvoldoende heeft gerespecteerd”.

OM erkent fout te zitten

In een reactie op het scherpe rapport van de Ombudsman zegt het Openbaar Ministerie het eens te zijn met de kritiek. “Het OM schaart zich achter de conclusie van de Ombudsman dat er meer maatwerk nodig is voor mensen met grote schuldproblemen voor wie gijzeling dreigt.” Het is een ommekeer in de mening van het Openbaar Ministerie. Officier van Justitie sloeg eerder in het debat een geheel andere toon aan.

Ook staatssecretaris Dijkhoff reageert: “Het uitgangspunt is en blijft dat boetes betaald moeten worden en dat dwangmiddelen ingezet kunnen worden om dat doel te bereiken. Dit moet echter geen automatisme worden”.

De staatssecretaris noemt het rapport van de ombudsman een gedegen en kritisch onderzoek. Hij wijst er ook op dat de situatie inmiddels is verbeterd ten opzichte van begin dit jaar. Begin 2016 worden vervolgstappen aan de Tweede Kamer bekendgemaakt.

Erkenning

Na een jaar waarin er veel gebeurd is, waarin onder andere De Monitor, de Ombudsman, Rechters en honderden burgers van zich lieten horen, gloort er eindelijk hoop aan de horizon. Voor velen te laat en voor velen wellicht nog te vroeg. Ook vandaag zit een groot aantal in de cel, van wie de Overheid de mensenrechten nog steeds schendt. Vandaag de dag worden nog steeds mensen gegijzeld die niet in staat zijn hun boetes te betalen en wier zaak enkele jaren geleden in gang gezet is. De tijd die eroverheen gaat eer de politie op de stoep staat, is in de praktijk namelijk jaren.
Toch is het rapport van de Ombudsman een erkenning voor allen die het slachtoffer zijn geworden van het uitzichtloos CJIB-beleid.





Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *